مشمولین ارسال صورتحساب الکترونیک چه کسانی هستند؟

مقدمه

مشمولین ارسال صورتحساب الکترونیک یکی از کلیدی‌ترین موضوعاتی است که در سال‌های اخیر در حوزه مالیات و شفافیت اقتصادی کشور مطرح شده است. افرادی است که طبق قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، موظف به ثبت، صدور و ارسال تمامی صورتحساب‌های خود در بستر این سامانه هستند. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می‌شود که گستره اشخاص مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی به مرور زمان در حال افزایش بوده و امروزه تقریباً تمامی فعالان اقتصادی، از اشخاص حقوقی گرفته تا اشخاص حقیقی با حجم بالای فعالیت اقتصادی و همچنین برخی مشاغل خاص و حساس را در بر می‌گیرد.

قانون‌گذار با هدف شفاف‌سازی مبادلات مالی، جلوگیری از فرار مالیاتی، حذف فاکتورهای صوری و ایجاد نظامی عادلانه‌تر در حوزه مالیات، گروه‌های مختلفی را در زمره مؤدیان مشمول نظام صورتحساب الکترونیکی قرار داده است. به بیان دیگر، ارسال صورتحساب الکترونیکی دیگر یک انتخاب یا امتیاز ویژه محسوب نمی‌شود، بلکه یک تکلیف قانونی است که تمامی کسب‌وکارها باید در مسیر اجرای آن گام بردارند.

نکته مهم این است که فرآیند شمول این قانون به‌صورت مرحله‌ای و بر اساس حجم فعالیت، نوع شغل و نصاب‌های فروش طراحی شده تا اجرای آن به‌تدریج در میان فعالان اقتصادی گسترش یابد. برای مثال، شرکت‌ها و اشخاص حقوقی از ابتدای اجرای طرح ملزم به صدور صورتحساب الکترونیکی شدند، در حالی که اشخاص حقیقی بر اساس میزان فروش و درآمد مشمول این الزام شدند. همچنین برخی حرفه‌ها مانند پزشکان، وکلا، داروخانه‌ها و طلافروشان به دلیل ماهیت فعالیت خود، بدون توجه به حجم فروش در نخستین گروه‌های اشخاص مشمول سامانه مؤدیان قرار گرفتند.

درک دقیق اینکه چه افرادی و کسب‌وکارهایی در دسته مؤدیان مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی قرار می‌گیرند، نه‌تنها برای حسابداران و مدیران مالی، بلکه برای مدیران عامل و صاحبان کسب‌وکارها نیز اهمیت فراوانی دارد. زیرا عدم انجام این تکلیف قانونی می‌تواند منجر به جرایم مالیاتی قابل‌توجه شود و حتی اعتبار تجاری و مالی واحد اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد.

صورتحساب الکترونیک

در سالهای گذشته شمار زیادی از مودیان مالیاتی تلاش کرده‌اند تا در صورتحساب‌هایشان دست برده و صورتحسابی را که خلاف واقع است، تسلیم سازمان امور مالیاتی کنند. از این رو این سازمان به منظور جلوگیری از اینگونه سوء استفاده‌ها و فرارهای مالیاتی، اقدامات مختلفی را انجام داده است که سامانه مودیان و قانون پایانه‌های فروشگاهی جز مهم‌ترین آن‌ها می‌باشد.

طبق قانون، مودیان مالیاتی وظیفه دارند که مشخصات خود را در سامانه مودیان ثبت نام نمایند و شناسه یکتای مالیاتی و کلید عمومی و خصوصی (CSR) را دریافت کنند. این افراد همچنین وظیفه دارند که اطلاعات مربوط به فروش خود را ثبت کرده و صورتحساب الکترونیکی خود را برای این سازمان ارسال کنند.

خریداران نیز باید در صورت درست بودن اطلاعات فاکتورهای صادر شده از طرف فروشنده، آن را در سامانه مودیان تایید کنند. این بخش از عملکرد سامانه مودیان شبیه صدور و تایید چک های صیادی است. سازمان امور مالیاتی کشور برای افرادی که صورتحساب الکترونیک خود را ارسال نمی‌کنند، جرایمی را در نظر گرفته است.

مشمولین ارسال صورتحساب الکترونیک

بر اساس قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مودیان و آیین‌نامه‌های اجرایی مربوطه، طیف وسیعی از فعالان اقتصادی در کشور ملزم به صدور و ارسال صورتحساب الکترونیک به سامانه مودیان هستند. هدف اصلی این قانون، شفاف‌سازی معاملات، جلوگیری از فرار مالیاتی، و یکپارچه‌سازی فرآیند گزارش‌دهی مالیاتی است. دسته‌بندی مشمولین به شرح زیر می‌باشد:

1. کلیه اشخاص حقوقی (شرکت‌ها و مؤسسات)

• از ابتدای مهر ۱۴۰۲ تمام شرکت‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات خصوصی و دولتی، صرف‌نظر از نوع فعالیت یا میزان فروش، موظف به صدور صورتحساب الکترونیکی شدند.

• این گروه بزرگ‌ترین جامعه مشمول را تشکیل می‌دهد و حتی شرکت‌هایی که فعالیت مالی محدود دارند نیز باید از طریق سامانه مودیان اقدام کنند.

2. اشخاص حقیقی با فروش بالا

• اشخاص حقیقی (کسب‌وکارهای فردی) که میزان فروش یا درآمد ناخالص آن‌ها در نیمه اول سال بیش از ۱۸ میلیارد تومان باشد، مشمول ارسال صورتحساب الکترونیک هستند.

• برای این دسته یک مهلت یک‌فصلی در نظر گرفته شده است. به این معنی که اگر در شش‌ماهه اول به سقف مذکور برسند، از ابتدای فصل بعد ملزم به اجرای کامل قانون خواهند بود.

3. مشاغل خاص و حساس (صرف‌نظر از حجم فروش)

برخی مشاغل به دلیل ماهیت فعالیت و حساسیت‌های مالی و مالیاتی، بدون توجه به سطح درآمد یا فروش، مکلف به صدور صورتحساب الکترونیک هستند. این دسته شامل موارد زیر می‌شود:

• پزشکان و پیراپزشکان (کلیه مراکز درمانی و مطب‌ها)

• داروسازان و داروخانه‌ها

• دامپزشکان

• وکلا و مشاوران حقوقی

• طلافروشان و فروشندگان جواهرات و پلاتین

• فروشندگان و عرضه‌کنندگان مواد معدنی و فلزات گران‌بها

این گروه، به دلیل گردش مالی بالا یا لزوم شفافیت ویژه، از نخستین اولویت‌های سازمان امور مالیاتی در استقرار سامانه مودیان محسوب می‌شوند.

4. دارندگان پایانه‌های پرداخت (کارتخوان و درگاه اینترنتی)

• طبق دستورالعمل سازمان مالیاتی، کلیه کارتخوان‌ها و درگاه‌های اینترنتی به پرونده مالیاتی صاحبان کسب‌وکار متصل شده‌اند.

• اگر حجم فروش یک واحد صنفی یا شخص حقیقی کمتر از نصاب قانونی تعیین‌شده باشد، رسید کارتخوان یا رسید پرداخت اینترنتی به‌عنوان صورتحساب الکترونیک معتبر شناخته می‌شود، به شرط آن‌که:

  • اطلاعات خریدار روی رسید درج شود.

  • خریدار رسید را امضا و تأیید کند.

5. مشمولین مرحله‌ای بر اساس نصاب فروش (معافیت‌ها و تکالیف تدریجی)

قانون‌گذار برای رعایت عدالت و جلوگیری از فشار ناگهانی بر کسب‌وکارهای خرد، نصاب‌هایی را تعیین کرده است:

• سال ۱۴۰۲: اشخاص حقیقی با فروش بیش از ۱۵ برابر معافیت ماده ۸۴ مشمول شدند.

• سال ۱۴۰۳: این سقف به ۱۰۰ برابر معافیت ماده ۸۴ تغییر یافت (معادل حدود ۱۴.۴ میلیارد تومان).

• سال ۱۴۰۴: سقف به ۵۰ برابر معافیت ماده ۸۴ کاهش یافته و دامنه بیشتری از اصناف و اشخاص حقیقی مشمول خواهند شد.

به بیان ساده، در نهایت تا پایان سال ۱۴۰۴ تقریباً اکثر فعالان اقتصادی (به‌جز خرده‌کسب‌وکارهای بسیار کوچک) مشمول صدور و ارسال صورتحساب الکترونیک می‌شوند.

بر اساس آخرین اطلاعیه سازمان امور مالیاتی، به مرور زمان تمامی اصناف مشمول قانون ارسال صورتحساب الکترونیک خواهند بود.

اهمیت مؤدیان مشمول نظام صورتحساب الکترونیکی

همان طور که در بخش قبل گفتیم، سازمان امور مالیاتی کشور به منظور جلوگیری از فرار مالیات مودیان، سامانه مودیان را راه اندازی کرده است. مودیان مالیاتی موظف هستند که صورتحساب الکترونیک خود را به این سازمان ارسال کنند. در غیر این صورت مشمول جریمه خواهند شد.

این موضوع در قانون مالیات ها پیش بینی شده بود و بر اساس ماده  ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم، اشخاص حقیقی و حقوقی که صاحب کسب و کار هستند، وظیفه دارند تا به منظور انجام معاملات خود با اشخاص دیگر، صورتحساب الکترونیک صادر کرده و در آن شماره اقتصادی و مشخصات خود و طرف دیگر معامله را وارد نمایند. تا پیش از این مودیان مالیاتی وظیفه داشتند که در پایان هر فصل صورتحساب معاملاتشان را در قالب گزارشات فصلی به این سازمان ارسال کنند.

اما بسیاری از مودیان از صورتحساب ساختگی و خلاف واقع برای امور حسابداری استفاده کردند. همین امر باعث شد که این سازمان رویکردهای جدیدی مانند سامانه مودیان و قانون پایانه‌های فروشگاهی را اجرایی کند.

بر اساس این قانون صاحبان کسب و کارها و مشاغل وظیفه دارند، صورتحساب‌های الکترونیک مالیاتی صادر کنند. این کار از طریق سامانه مودیان مالیاتی صورت می‌گیرد. اطلاعات وارد شده از سوی فروشنده باید در صورت درستی توسط خریدار نیز مورد تایید قرار گیرد.

از این رو می‌توان گفت که صورتحساب الکترونیک در واقع همان صورتحساب فروش است که در آن صاحبان مشاغل و کسب و کارهای مختلف موظف هستند که آن را تنظیم کرده و آن را در سامانه صورتحساب الکترونیک مالیاتی ثبت کنند.

همچنین لازم به ذکر است که طبق ماده ۷ قانون سامانه مودیان و پایانه‌های فروشگاهی، صادر کردن صورتحساب الکترونیکی در این سامانه به منزله ثبت صورتحساب معاملات فصلی است و از این رو نیازی نیست که معاملات فصلی به صورت جداگانه ارسال شوند.

توجه داشته باشید که در صورتی که گزارشات فصلی و صورتحساب الکترونیکی به صورت همزمان ارسال شوند، فروش به صورت دوبله برای مودی در نظر گرفته واهد شد.

همچنین، به موجب این قانون، صاحبان کسب و کارها چه حقیقی و چه حقوقی وظیفه دارند که دستگاه کارتخوان خود را به این سازمان متصل نمایند. به خاطر داشته باشید قانون جدایی تحت عنوان مالیات کارتخوان وجود ندارد.

اشخاص مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی(افراد حقیقی)

مؤدیان مکلف به ارسال صورتحساب الکترونیکی شامل اشخاص حقیقی هستند که بر اساس قوانین مالیاتی ایران، موظف‌اند صورتحساب‌های خود را از طریق سامانه مؤدیان به‌صورت الکترونیکی صادر و ارسال کنند. این الزام با هدف افزایش شفافیت مالی، جلوگیری از تخلفات مالیاتی و تسهیل فرآیندهای نظارتی و مالیاتی ایجاد شده است.

اشخاص مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی باید فاکتورهای فروش کالا و خدمات خود را به‌صورت دیجیتال ثبت کرده و اطلاعات مربوط به آن‌ها را از طریق سامانه مؤدیان در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار دهند. این گروه تمامی افرادی را شامل می‌شود که در قالب فعالیت‌های اقتصادی کسب درآمد می‌کنند و بر اساس نوع فعالیت یا میزان درآمد، مشمول مقررات مالیاتی هستند.

مؤدیان مشمول نظام صورتحساب الکترونیکی با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای حسابداری و سامانه‌های واسط، می‌توانند اطلاعات مالی خود را به‌صورت دقیق ثبت و به سامانه مؤدیان ارسال کنند. این فرآیند علاوه بر افزایش دقت در گزارش‌دهی مالی، موجب کاهش خطاهای انسانی و پیشگیری از بروز تخلفات مالیاتی می‌شود.

در نهایت، اشخاص مشمول سامانه مؤدیان با اجرای صحیح این تکالیف قانونی، نقش مؤثری در ارتقای شفافیت اقتصادی و بهبود نظام مالیاتی کشور ایفا می‌کنند. همچنین رعایت این الزامات می‌تواند از بروز جرایم مالیاتی جلوگیری کرده و مزایایی مانند کاهش چالش‌های مالیاتی و افزایش نظم مالی را برای کسب‌وکارها به همراه داشته باشد.

نحوه ارسال صورتحساب الکترونیک به سامانه مودیان

در حال حاضر امکان بارگذاری لیست فاکتورها و یا ثبت مستقیم آنها در سامانه مودیان سازمان امور مالیاتی وجود ندارد و البته پیش بینی هم در این مورد انجام نشده است. لذا مودیان، اعم از شرکت ها و اصناف، باید فاکتورهای خود را از طریق نرم افزارهای واسط ارسال صورتحساب الکترونیک به سامانه مودیان ارسال نمایند.

در حال حاضر تعداد معدودی معتمد مالیاتی برای این کار وجود دارد، لذا تعداد کمی از شرکت ها و برخی از اشخاص اقدام به ایجاد نرم افزاری برای ارسال صورتحساب مودیان به سامانه امور مالیاتی نمودند. توجه به این نکته بسیار مهم است که به دلیل حساسیت ارسال این اطلاعات، باید در انتخاب این نرم افزار واسط از شرکت مطمئن، با سابقه و معتبر توجه کرد. برخی از این حساسیت ها به شرح زیر است:

– تنوع و پیچیدگی موضوع و وجود داکیومنت های متعدد

– پیچیدگی فنی ایجاد نرم افزار واسط

– لزوم وجود تجربه در پشتیبانی مطمئن از مودیان

– تغییرات متعدد سازمان امور مالیاتی بر روی ساختار سامانه مودیان

– عدم امکان حذف فاکتور از سامانه (جایگزین شدن ابطال به جای حذف)

– تغییرات ساختاری و مهم بر روی روش اصلاح صورتحساب

– ایجاد روش کات (روند به پایین) در رندینگ ارقام

– پیش بینی های لازم برای پیشگیری از هک شدن سامانه

– تنوع انواع صورتحساب و تفاوت های مهم در نحوه محاسبه و اطلاعات ارسالی

– پوشش انواع صورتحساب از جمله صورتحساب الکترونیک طلا، صورتحساب الکترونیک وکلا، صورتحساب الکترونیک پزشکان، صورتحساب الکترونیک سیگار و نوشابه و …

شیوه صدور صورتحساب الکترونیکی مالیاتی

شیوه صدور صورتحساب الکترونیکی مالیاتی درست مانند ثبت اظهارنامه مالیاتی است. صورتحساب الکترونیک به شکل برخط انجام می‌شود. از این رو صاحبان کسب و کارهای مختلف می‌توانند به صورت بر خطر صورتحساب الکترونیک خود را صادر کنند. ثبت صورتحساب در این سامانه باید بر اساس مقررات تعیین شده باشد.

برای مثال، ابتدا وارد این سامانه شده و سپس نام کاربری، رمز عبور و کلمه امنیتی نمایش داده شده را وارد کنید. نام کاربری و رمز عبور دقیقا همانی است که برای معاملات فصلی از آن استفاده می‌کنید. بعد از اینکه وارد حساب کاربری خود شدید، بر روی گزینه فروش و سپس بر روی گزینه افزودن مودی مالیاتی کلیک کنید.

کادری برای شما باز خواهد شد. شما می‌توانید اطلاعات مربوط به معاملات‌تان را در آن کادر وارد کنید. همچنین خریداران نیز موظف‌اند وارد این سامانه شده و در صورت درج اطلاعات فروش درست آن را تایید کنند.

نتیجه گیری

موضوع مؤدیان مکلف به ارسال صورتحساب الکترونیکی تنها یک الزام مالیاتی ساده نیست، بلکه نشانه‌ای از تحول اساسی در ساختار اقتصادی و مالی کشور است. در سال‌های اخیر، با اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، گام بزرگی برای شفاف‌سازی تراکنش‌های مالی و مقابله با فرار مالیاتی برداشته شده است. گستره اشخاص مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی نشان می‌دهد که قانون‌گذار به دنبال پوشش حداکثری فعالان اقتصادی است؛ از شرکت‌ها و مؤسسات بزرگ گرفته تا صاحبان مشاغل آزاد و حتی کسب‌وکارهای کوچک که از کارتخوان یا درگاه اینترنتی استفاده می‌کنند.

واقعیت این است که بسیاری از کسب‌وکارها در ابتدا نسبت به این قانون مقاومت داشتند و آن را بار اضافی بر فعالیت خود می‌دیدند. اما تجربه اجرا نشان داد که با استفاده از نرم‌افزارهای حسابداری و به‌ویژه نرم‌افزارهای واسط سامانه مؤدیان، این فرآیند می‌تواند نه‌تنها ساده‌تر شود، بلکه به بهبود مدیریت مالی، کاهش خطاها و افزایش اعتماد میان مشتریان و شرکای تجاری نیز منجر گردد. به همین دلیل، آگاهی از اینکه چه کسانی در زمره مؤدیان مشمول نظام صورتحساب الکترونیکی قرار دارند، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.

اگر بخواهیم آینده را پیش‌بینی کنیم، باید گفت دامنه اشخاص مشمول سامانه مؤدیان به‌طور مستمر گسترش خواهد یافت و به‌تدریج تقریباً تمامی واحدهای اقتصادی را در بر خواهد گرفت. این موضوع به آن معناست که حتی کسب‌وکارهای کوچک نیز باید از هم‌اکنون زیرساخت‌های لازم را فراهم کنند تا در زمان اجرای تکالیف قانونی با چالش مواجه نشوند. افزون بر این، جرایم ناشی از عدم رعایت این الزامات می‌تواند هزینه‌های مالی قابل‌توجهی برای کسب‌وکارها ایجاد کرده و جایگاه آن‌ها را در بازار تحت تأثیر قرار دهد.

در نهایت باید گفت فعالان اقتصادی مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی تنها یک گروه قانونی نیستند، بلکه بخشی از یک اکوسیستم اقتصادی هوشمند و شفاف به شمار می‌روند. این افراد و کسب‌وکارها با اجرای صحیح مقررات، نقش مهمی در ارتقای شفافیت مالی، کاهش تخلفات و توسعه اقتصادی کشور ایفا می‌کنند. از این رو، هر کسب‌وکاری که اکنون یا در آینده در جمع مؤدیان مکلف به ارسال صورتحساب الکترونیکی قرار گیرد، بهتر است این الزام را فرصتی برای افزایش اعتبار، بهبود مدیریت مالی و رشد پایدار کسب‌وکار خود تلقی کند.

توضیحات کامل، متن قانون سامانه مودیان، آخرین اصلاحات و تغییرات، پادکست ها و فیلم های متعدد آموزش قانون و کارگاه عملی سامانه مودیان در اپ آکادمی مالی یاس به رایگان در اختیار شماست.