مقدمه
حسابداری خیاطی فقط به ثبت درآمد حاصل از فروش لباس و هزینه خرید پارچه محدود نمیشود. در یک کارگاه خیاطی یا تولیدی پوشاک، هزینههایی مانند پارچه، آستر، نخ، زیپ، دکمه، برش، دوخت، اتوکاری، بستهبندی، اجاره، برق و استهلاک تجهیزات باید بهدرستی ثبت شوند تا بهای تمامشده واقعی هر محصول مشخص شود.
نوع فعالیت نیز بر روش حسابداری اثر میگذارد. یک خیاطی سفارشی باید هزینه هر سفارش، بیعانه مشتری، تعداد پروها و دستمزد دوخت را کنترل کند؛ اما یک تولیدی پوشاک به اطلاعات دقیقتری درباره مصرف استاندارد پارچه، تیراژ تولید، ضایعات، کالای در جریان ساخت و سودآوری هر مدل نیاز دارد.
استفاده از حسابداری خیاطی به صاحبان این کسبوکارها کمک میکند بدانند هر لباس با چه هزینهای تولید شده، چه مقدار سود ایجاد کرده، کدام مدل فروش بیشتری داشته و چه بخشی از هزینهها قابل کنترل است.
در این مقاله، مراحل حسابداری کارگاه خیاطی و تولیدی پوشاک، روش محاسبه بهای تمامشده، مدیریت مواد اولیه، ثبت دستمزد و امکانات موردنیاز در نرمافزار حسابداری را بررسی میکنیم.
حسابداری خیاطی چیست؟
حسابداری خیاطی مجموعهای از فعالیتهای مالی برای ثبت، طبقهبندی و کنترل خرید مواد، هزینههای دوخت، سفارشهای مشتریان، فروش پوشاک، دریافتها، پرداختها و موجودی کالا است.
در یک سیستم حسابداری منظم باید بتوان به پرسشهای زیر پاسخ داد:
- چه مقدار پارچه و خرجکار خریداری شده است؟
- برای تولید هر مدل چه مقدار پارچه مصرف شده است؟
- دستمزد الگوساز، برشکار، خیاط و اتوکار چقدر بوده است؟
- چه مقدار پارچه یا محصول به ضایعات تبدیل شده است؟
- بهای تمامشده هر لباس چقدر است؟
- کدام سفارش یا مدل سودآوری بیشتری دارد؟
- چه میزان از مطالبات مشتریان هنوز وصول نشده است؟
- ارزش موجودی پارچه و پوشاک آماده چقدر است؟
ثبت دقیق این اطلاعات به مدیر کارگاه کمک میکند قیمتگذاری را بر اساس هزینههای واقعی انجام دهد و فقط به قیمت رقبا یا برآورد ذهنی متکی نباشد.
تفاوت حسابداری خیاطی سفارشی و تولیدی پوشاک
روش حسابداری در یک مزون یا خیاطی سفارشی با یک کارگاه سریدوزی یا تولیدی بزرگ یکسان نیست.
| موضوع | خیاطی سفارشی | تولیدی پوشاک |
|---|---|---|
| مبنای فعالیت | سفارش هر مشتری | مدل، سری تولید و تیراژ |
| محاسبه هزینه | به تفکیک هر سفارش | به تفکیک مدل، سایز یا سری تولید |
| دستمزد | بر اساس سفارش یا ساعت کار | بر اساس تعداد، عملیات یا قطعهکاری |
| کنترل مواد | مصرف پارچه هر سفارش | مصرف استاندارد و واقعی هر مدل |
| موجودی محصول | معمولاً محدود | کالای در جریان ساخت و پوشاک آماده |
| گزارش اصلی | سود و وضعیت هر سفارش | بهای تمامشده و سود هر مدل |
در خیاطی سفارشی، اطلاعاتی مانند نام مشتری، اندازهها، مدل انتخابشده، تاریخ تحویل، بیعانه و مانده حساب اهمیت زیادی دارند. در تولیدی پوشاک، کنترل تیراژ، موجودی مواد، تولید سالم، ضایعات و هزینه هر واحد اهمیت بیشتری پیدا میکند.
هزینههای اصلی در حسابداری خیاطی
برای محاسبه بهای تمامشده پوشاک، هزینهها باید در سه گروه مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و سربار تولید طبقهبندی شوند.
مواد مستقیم
مواد مستقیم اقلامی هستند که در محصول نهایی استفاده میشوند و مقدار مصرف آنها برای هر لباس یا مدل قابل اندازهگیری است.
مهمترین مواد مستقیم در تولید پوشاک عبارتاند از:
- پارچه اصلی
- آستر
- نخ اختصاصی محصول
- زیپ
- دکمه
- کش
- لایی
- یراقآلات
- لیبل
- بستهبندی اختصاصی
برای محاسبه دقیق، مقدار مصرف هر ماده باید بر اساس الگو، سایز، مدل و تعداد تولید ثبت شود.
دستمزد مستقیم
دستمزد مستقیم مربوط به افرادی است که مستقیماً در آمادهسازی و تولید لباس نقش دارند و هزینه فعالیت آنها را میتوان به یک سفارش یا مدل مشخص نسبت داد.
نمونههای دستمزد مستقیم عبارتاند از:
- هزینه طراحی و الگوسازی
- دستمزد برشکار
- دستمزد خیاط
- هزینه سردوز
- دستمزد گلدوزی یا چاپ اختصاصی
- هزینه اتوکاری
- دستمزد تکمیل و بستهبندی
حقوق مدیر کارگاه، حسابدار یا نیروی خدماتی معمولاً دستمزد مستقیم محسوب نمیشود و در گروه هزینههای سربار یا اداری قرار میگیرد.
سربار تولید
سربار تولید شامل هزینههایی است که برای فعالیت کارگاه ضروری هستند، اما نمیتوان آنها را مستقیماً به یک لباس یا سفارش مشخص نسبت داد.
- اجاره کارگاه
- برق، آب و گاز
- استهلاک چرخهای خیاطی و دستگاهها
- هزینه تعمیر و سرویس تجهیزات
- حقوق سرپرست تولید
- هزینه کنترل کیفیت عمومی
- مواد مصرفی عمومی
- هزینه نظافت و نگهداری
- بیمه تجهیزات و محل کارگاه
سهم سربار هر محصول باید با استفاده از یک مبنای منطقی مانند ساعت کار، زمان دوخت، تعداد تولید یا دستمزد مستقیم محاسبه شود.
نحوه محاسبه بهای تمامشده لباس
یکی از مهمترین وظایف حسابداری خیاطی، تعیین بهای تمامشده هر سفارش یا محصول است.
بهای تمامشده تولید = مواد مستقیم + دستمزد مستقیم + سهم سربار تولید
در تولید سری، بهای تمامشده هر واحد از تقسیم هزینه کل تولید بر تعداد محصولات سالم به دست میآید:
بهای تمامشده هر واحد = هزینه کل تولید ÷ تعداد محصولات سالم تولیدشده
تعداد محصولات سالم اهمیت زیادی دارد. اگر بخشی از محصولات معیوب یا غیرقابل فروش باشند، تقسیم هزینهها بر تعداد کل تولید میتواند بهای هر واحد سالم را کمتر از مقدار واقعی نشان دهد.
مثال محاسبه بهای تمامشده یک لباس
فرض کنید هزینههای تولید ۱۰۰ عدد مانتو به شکل زیر باشد:
| نوع هزینه | مبلغ فرضی |
|---|---|
| پارچه و آستر | ۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| زیپ، دکمه، نخ و لیبل | ۱۸,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| دستمزد برش و دوخت | ۴۲,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| اتو، تکمیل و بستهبندی | ۱۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| سهم سربار تولید | ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| مجموع هزینه تولید | ۲۱۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
اگر از ۱۰۰ مانتو، ۹۸ عدد محصول سالم و قابل فروش تولید شده باشد:
بهای تمامشده هر مانتو = ۲۱۰,۰۰۰,۰۰۰ ÷ ۹۸
در این مثال، بهای تمامشده تقریبی هر مانتو حدود ۲,۱۴۲,۸۵۷ تومان خواهد بود. اعداد این مثال صرفاً برای توضیح روش محاسبه هستند.
برای قیمتگذاری نهایی باید علاوه بر بهای تولید، هزینههای فروش، توزیع، بازاریابی، مالیاتهای مرتبط و حاشیه سود موردانتظار نیز بررسی شوند.
مدیریت پارچه و مواد اولیه
پارچه معمولاً مهمترین بخش هزینه تولید پوشاک است. به همین دلیل، کوچکترین خطا در ثبت موجودی یا میزان مصرف میتواند بهای تمامشده را تغییر دهد.
ثبت ورود پارچه
هنگام خرید پارچه باید اطلاعات زیر ثبت شوند:
- نوع و کد پارچه
- رنگ و طرح
- عرض پارچه
- متراژ یا وزن
- قیمت خرید
- هزینه حمل
- نام تأمینکننده
- محل نگهداری
ثبت خروج و مصرف
خروج پارچه از انبار باید بر اساس سفارش تولید، مدل یا سری تولید ثبت شود. این کار مشخص میکند هر مدل چه میزان مواد مصرف کرده است.
مصرف استاندارد و واقعی
مصرف استاندارد مقدار پارچهای است که بر اساس الگو و برنامه تولید برای یک محصول تعیین میشود. مصرف واقعی مقداری است که در عمل از انبار خارج شده است.
مقایسه این دو مقدار میتواند مشکلاتی مانند برش نامناسب، خطای الگوسازی، مصرف بیش از حد یا ثبت ناقص انبار را آشکار کند.
کنترل رنگ و سری پارچه
پارچههای مشابه ممکن است از نظر طیف رنگ، کیفیت یا سری تولید تفاوت داشته باشند. ثبت این مشخصات مانع ترکیب اشتباه پارچهها در یک سفارش میشود.
پرت پارچه و ضایعات در حسابداری خیاطی
بخشی از پارچه هنگام برش به ضایعات تبدیل میشود. مقدار محدودی از پرت ممکن است با توجه به نوع الگو و چیدمان طبیعی باشد؛ اما افزایش بیش از حد آن میتواند نشانه ضعف در الگوسازی یا برش باشد.
ضایعات عادی
مقداری از پرت است که با توجه به فرآیند تولید قابل انتظار است. هزینه آن معمولاً در بهای محصولات سالم جذب میشود.
ضایعات غیرعادی
ضایعاتی است که بیش از مقدار معمول ایجاد میشود و ممکن است ناشی از برش اشتباه، خرابی پارچه، خطای اپراتور یا نقص تجهیزات باشد.
ضایعات قابل استفاده
بخشی از باقیمانده پارچه ممکن است برای تولید محصولات کوچکتر، نمونه، جیب، خرجکار یا فروش به دیگران قابل استفاده باشد. این اقلام باید جداگانه ثبت شوند تا موجودی و هزینهها واقعیتر باشند.
گزارش پرت پارچه به مدیر تولیدی کمک میکند مصرف استاندارد و واقعی هر مدل را مقایسه و عوامل اتلاف مواد را شناسایی کند.
حسابداری دستمزد در کارگاه خیاطی
نحوه محاسبه دستمزد به اندازه کارگاه و شیوه تولید بستگی دارد.
دستمزد ساعتی
در این روش، دستمزد بر اساس ساعت حضور یا ساعت صرفشده برای تولید محاسبه میشود. برای تخصیص هزینه به محصولات، زمان انجام هر سفارش یا مرحله باید ثبت شود.
دستمزد روزانه یا ماهانه
کارکنان ممکن است حقوق ثابت روزانه یا ماهانه داشته باشند. در این حالت، سهم دستمزد تولید بر اساس زمان حضور در خط، تعداد تولید یا مبنای مناسب دیگری میان محصولات تقسیم میشود.
دستمزد قطعهکاری
در تولیدیهای پوشاک، دستمزد بعضی کارکنان بر اساس تعداد قطعات یا عملیات انجامشده محاسبه میشود. برای مثال، مبلغ مشخصی برای دوخت هر آستین، نصب زیپ یا تکمیل هر لباس تعیین میشود.
این روش نیازمند ثبت دقیق تعداد کار انجامشده و کنترل محصولات معیوب یا دوبارهکاریشده است.
دستمزد سفارش
در خیاطی سفارشی میتوان هزینه طراحی، الگو، برش، دوخت، پرو و اصلاح را به همان سفارش نسبت داد و سود هر سفارش را جداگانه محاسبه کرد.
حسابداری سفارشهای خیاطی
در خیاطی سفارشی، هر سفارش باید دارای پرونده مالی و اجرایی مشخص باشد.
اطلاعات مهم هر سفارش عبارتاند از:
- نام و اطلاعات تماس مشتری
- نوع لباس و مدل
- تاریخ ثبت و تحویل
- اندازهها و توضیحات فنی
- پارچه تهیهشده توسط مشتری یا کارگاه
- هزینه مواد و خرجکار
- دستمزد دوخت و خدمات
- تعداد جلسات پرو
- مبلغ کل سفارش
- بیعانه دریافتشده
- مانده قابل دریافت
- وضعیت سفارش
دریافت بیعانه باید بهعنوان پیشدریافت مشتری ثبت شود و پس از تحویل لباس و قطعیشدن فروش، در حساب درآمد منظور گردد.
حسابداری تولید سری و انبوه پوشاک
در تولید سری، هزینهها باید بر اساس مدل، سایز، رنگ یا دستور تولید جمعآوری شوند. برای مثال، تولید ۵۰۰ شلوار در چند سایز ممکن است یک سری تولید محسوب شود.
فرآیند حسابداری تولید معمولاً شامل مراحل زیر است:
- تعریف مدل و مشخصات محصول
- تعیین مصرف استاندارد مواد
- صدور دستور تولید
- تحویل پارچه و خرجکار به خط
- ثبت دستمزد و عملیات تولید
- ثبت ضایعات و محصولات معیوب
- ثبت محصول سالم و رسید انبار
- محاسبه بهای تمامشده
- انتقال پوشاک تکمیلشده به انبار محصول
در پایان هر دوره باید مقدار کالای در جریان ساخت نیز مشخص شود. این کالاها بخشی از فرآیند تولید را طی کردهاند، اما هنوز آماده فروش نیستند.
ثبتهای مهم در حسابداری خیاطی
ثبتهای حسابداری باید بر اساس اسناد واقعی مانند فاکتور، رسید، حواله انبار، گزارش تولید و قرارداد انجام شوند.
خرید پارچه و مواد اولیه
با خرید پارچه، موجودی مواد افزایش پیدا میکند و در مقابل، صندوق، بانک یا حساب تأمینکننده ثبت میشود.
مصرف مواد در تولید
هنگام تحویل پارچه و خرجکار به خط تولید، مبلغ مواد از موجودی مواد اولیه به کالای در جریان ساخت منتقل میشود.
ثبت دستمزد تولید
دستمزد مستقیم کارکنان تولید به حساب کالای در جریان ساخت تخصیص داده میشود. حقوق کارکنان اداری یا فروش در هزینههای دوره قرار میگیرد.
ثبت سربار
هزینههای غیرمستقیم تولید ابتدا جمعآوری و سپس بر اساس یک مبنای مناسب به محصولات یا سفارشها تخصیص داده میشوند.
تکمیل تولید
پس از تکمیل لباسها، هزینه محصولات سالم از کالای در جریان ساخت به موجودی کالای ساختهشده منتقل میشود.
فروش محصول
فروش پوشاک دو اثر دارد: ثبت درآمد فروش و انتقال بهای محصول فروختهشده از موجودی کالای ساختهشده به بهای تمامشده کالای فروشرفته.
مدیریت فروش و حساب مشتریان
فروش تولیدی پوشاک ممکن است نقدی، اعتباری، عمده، آنلاین یا امانی باشد. حسابداری باید نوع فروش و وضعیت تسویه هر مشتری را مشخص کند.
اطلاعات مهم فروش شامل موارد زیر هستند:
- شماره و تاریخ فاکتور
- نام مشتری یا فروشگاه
- مدل، رنگ، سایز و تعداد
- قیمت واحد
- تخفیف
- مبلغ نهایی
- مبلغ دریافتشده
- مانده حساب
- تاریخ سررسید
- شرایط برگشت کالا
در فروش عمده و اعتباری، گزارش مانده مشتریان و مطالبات سررسیدشده برای مدیریت نقدینگی اهمیت زیادی دارد.
مدیریت چکها و دریافتوپرداختها
تولیدیهای پوشاک ممکن است خرید پارچه و فروش محصولات را بهصورت چکی انجام دهند. شماره چک، مبلغ، بانک، صادرکننده، تاریخ سررسید و وضعیت وصول باید در سیستم ثبت شوند.
گزارش چکهای نزدیک به سررسید به مدیر کمک میکند برای پرداخت تعهدات و وصول مطالبات برنامهریزی کند.
گزارشهای موردنیاز در حسابداری خیاطی
مهمترین گزارشهای مالی و مدیریتی برای کارگاه یا تولیدی پوشاک عبارتاند از:
- گزارش موجودی پارچه و خرجکار
- گزارش مصرف مواد به تفکیک مدل
- مقایسه مصرف استاندارد و واقعی پارچه
- گزارش پرت و ضایعات
- گزارش دستمزد به تفکیک عملیات
- گزارش سفارشهای در حال انجام
- گزارش کالای در جریان ساخت
- گزارش پوشاک تکمیلشده
- گزارش بهای تمامشده هر مدل
- گزارش سودآوری سفارشها و محصولات
- گزارش فروش به تفکیک مدل، سایز و مشتری
- گزارش مطالبات و بدهیها
- گزارش صندوق، بانک و چکها
گزارشها زمانی قابل اعتماد هستند که اطلاعات خرید، انبار، تولید، فروش و حسابداری بهصورت هماهنگ ثبت شوند.
مالیات و سامانه مؤدیان در تولیدی پوشاک
کارگاهها و تولیدیهای پوشاک باید متناسب با نوع فعالیت، شخصیت حقیقی یا حقوقی و مقررات مربوط، اسناد مالی خود را منظم نگهداری کنند.
موضوعات مالی مهم برای این کسبوکارها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- ثبت صحیح خرید و فروش
- نگهداری فاکتورها و اسناد هزینه
- مالیات بر درآمد
- مالیات حقوق کارکنان
- مالیات بر ارزش افزوده در صورت شمول
- صورتحسابهای الکترونیکی
- سامانه مؤدیان
اطلاعات کالا، مشتری، مقدار، مبلغ، تخفیف و مالیات باید پیش از ارسال صورتحساب بررسی شوند. استفاده از نرم افزار واسط سامانه مودیان میتواند فرآیند آمادهسازی و پیگیری صورتحسابهای الکترونیکی را منظمتر کند.
نرخها، مهلتها و تکالیف مالیاتی ممکن است تغییر کنند؛ بنابراین برای تصمیمگیری مالیاتی باید از منابع رسمی و اطلاعات بهروز استفاده شود.
نرم افزار حسابداری خیاطی چه امکاناتی باید داشته باشد؟
ثبت دستی اطلاعات در کارگاههای کوچک ممکن است در ابتدا امکانپذیر باشد، اما با افزایش تعداد سفارشها، مواد اولیه و محصولات، احتمال مغایرت و فراموشی افزایش پیدا میکند.
یک نرم افزار حسابداری مناسب برای کارگاه خیاطی یا تولیدی پوشاک باید امکانات زیر را ارائه دهد:
- تعریف انواع پارچه، رنگ، طرح و عرض
- تعریف خرجکارها و مواد مصرفی
- تعریف مدل، سایز و رنگ محصول
- ثبت سفارش مشتری
- ثبت بیعانه و مانده حساب
- تعریف فرمول یا الگوی مصرف مواد
- ثبت دستور تولید
- ثبت مصرف واقعی پارچه و خرجکار
- ثبت دستمزد ساعتی یا قطعهکاری
- ثبت ضایعات و دوبارهکاری
- کنترل کالای در جریان ساخت
- محاسبه بهای تمامشده هر مدل
- مدیریت انبار مواد و پوشاک آماده
- ثبت خرید، فروش و دریافتوپرداخت
- مدیریت چکها و مطالبات
- گزارش سودآوری محصولات
در تولیدیهای پوشاک، استفاده از نرم افزار حسابداری تولیدی میتواند ارتباط میان فرمول تولید، انبار مواد، ثبت تولید و محاسبه بهای تمامشده را منظمتر کند.
برای شرکتهای بزرگتر نیز امکانات نرم افزار حسابداری شرکتی در مدیریت خرید، فروش، خزانهداری، حسابهای مالی و گزارشهای مدیریتی کاربرد دارد.
اشتباهات رایج در حسابداری خیاطی
- محاسبه قیمت لباس فقط بر اساس هزینه پارچه
- نادیدهگرفتن خرجکار و مواد جانبی
- ثبتنکردن زمان و دستمزد واقعی تولید
- درنظرنگرفتن اجاره، انرژی و استهلاک در بهای تمامشده
- تخصیص مساوی سربار به مدلهای متفاوت
- ثبتنکردن پرت پارچه و ضایعات
- کنترلنکردن موجودی بر اساس رنگ و سری پارچه
- تفکیکنکردن سفارشهای سفارشی از تولید سری
- ثبتنکردن بیعانه و مانده حساب مشتری
- قیمتگذاری بدون محاسبه سود واقعی
- هماهنگنبودن اطلاعات تولید و انبار
- اتکا به نرمافزار بدون کنترل اطلاعات ورودی
سؤالات متداول درباره حسابداری خیاطی
حسابداری خیاطی چیست؟
حسابداری خیاطی به ثبت و کنترل هزینههای پارچه، خرجکار، دستمزد، سربار، سفارشها، فروش و بهای تمامشده پوشاک میپردازد.
بهای تمامشده لباس چگونه محاسبه میشود؟
بهای تمامشده از مجموع مواد مستقیم، دستمزد مستقیم و سهم سربار تولید به دست میآید. در تولید سری، هزینه کل بر تعداد محصولات سالم تقسیم میشود.
آیا هزینه پارچه بهتنهایی مبنای قیمتگذاری است؟
خیر. دستمزد برش و دوخت، خرجکار، اجاره، انرژی، استهلاک، بستهبندی، ضایعات و سایر هزینهها نیز باید در محاسبه لحاظ شوند.
پرت پارچه چگونه در حسابداری ثبت میشود؟
پرت عادی معمولاً در بهای محصولات سالم جذب میشود. ضایعات غیرعادی باید جداگانه ثبت و علت آن بررسی شود. ضایعات قابل استفاده نیز میتوانند بهعنوان موجودی جداگانه نگهداری شوند.
دستمزد خیاطان چگونه محاسبه میشود؟
دستمزد میتواند بهصورت ساعتی، روزانه، ماهانه، قطعهکاری یا به تفکیک هر سفارش محاسبه شود. روش انتخابی باید امکان تخصیص منطقی هزینه به محصولات را فراهم کند.
تفاوت حسابداری مزون با تولیدی پوشاک چیست؟
در مزون و خیاطی سفارشی، کنترل هزینه و وضعیت هر سفارش اهمیت بیشتری دارد. در تولیدی پوشاک، هزینهها بر اساس مدل، سری تولید، تیراژ و مصرف مواد محاسبه میشوند.
نرم افزار حسابداری خیاطی چه کمکی میکند؟
نرمافزار میتواند سفارشها، موجودی پارچه، دستمزد، تولید، ضایعات، فروش و بهای تمامشده را در یک ساختار منظم ثبت و گزارش کند.
جمعبندی
حسابداری خیاطی به صاحبان کارگاهها، مزونها و تولیدیهای پوشاک کمک میکند هزینههای واقعی کسبوکار را شناسایی و کنترل کنند. پارچه، خرجکار، دستمزد و سربار، بخشهای اصلی بهای تمامشده لباس هستند.
در خیاطی سفارشی باید اطلاعات هر سفارش، بیعانه، هزینه مواد، دستمزد و مانده مشتری بهصورت جداگانه ثبت شود. در تولید سری نیز کنترل مصرف استاندارد و واقعی مواد، تیراژ، ضایعات، کالای در جریان ساخت و سود هر مدل اهمیت بیشتری دارد.
محاسبه دقیق بهای تمامشده باعث میشود قیمتگذاری بر اساس اطلاعات واقعی انجام شود و محصولات زیانده یا پرهزینه سریعتر شناسایی شوند.
استفاده از نرم افزار حسابداری تولیدی میتواند ارتباط میان سفارش، انبار، تولید، فروش و امور مالی را منظمتر کند؛ اما دقت گزارشها به ثبت صحیح مواد، دستمزد، سربار و ضایعات بستگی دارد.
