مقدمه
مالیات شرکت های تعاونی برای همه تعاونیها به یک شکل محاسبه نمیشود. صرف اینکه یک شرکت با عنوان «تعاونی» ثبت شده باشد به این معنی نیست که تمام درآمدهای آن از مالیات معاف است. نوع تعاونی، موضوع فعالیت، نوع درآمد، کالا یا خدمت عرضهشده و رعایت تکالیف قانونی در تعیین مالیات نهایی اهمیت دارند.
برای مثال، قانون مالیاتهای مستقیم برای بعضی از تعاونیها معافیت کامل در نظر گرفته است؛ در مقابل، شرکتها و اتحادیههای تعاونی متعارف که مشمول این معافیتها نیستند، میتوانند تحت شرایط مقرر از تخفیف نرخ مالیات موضوع ماده ۱۰۵ استفاده کنند.
از طرف دیگر، موضوع مالیات بر درآمد تنها بخش ماجرا نیست. یک شرکت تعاونی ممکن است حسب نوع فعالیت با مالیات بر ارزش افزوده، مالیات حقوق کارکنان، تکالیف اظهارنامه، نگهداری اسناد و مدارک، صورتحساب الکترونیکی و سایر الزامات مالیاتی نیز مواجه باشد.
در این راهنما، مالیات شرکت های تعاونی را مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم و مشخص میکنیم چه تعاونیهایی معاف هستند، نرخ مالیات سایر تعاونیها چگونه محاسبه میشود و برای حفظ معافیتها و جلوگیری از جرایم چه تکالیفی باید انجام شود.
شرکت تعاونی چیست؟
شرکت تعاونی یک شخص حقوقی است که براساس قوانین مربوط به بخش تعاون تشکیل میشود و اعضای آن برای تأمین نیازها یا منافع مشترک اقتصادی و اجتماعی با یکدیگر همکاری میکنند.
تعاونیها میتوانند در حوزههای مختلفی فعالیت داشته باشند؛ از تولید و کشاورزی گرفته تا مصرف، مسکن، خدمات و فعالیتهای دیگر.
اما از نظر مالیاتی یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
نوع ثبتی «تعاونی» بهتنهایی باعث معافیت کامل از مالیات نمیشود.
برای تشخیص وضعیت مالیاتی ابتدا باید مشخص شود تعاونی مشمول کدام ماده قانونی است و درآمد آن از چه فعالیتی به دست آمده است.
مالیات شرکت های تعاونی چگونه محاسبه می شود؟
برای محاسبه مالیات شرکتهای تعاونی میتوان ابتدا آنها را به دو گروه اصلی تقسیم کرد:
| وضعیت تعاونی | نحوه برخورد کلی با مالیات بر درآمد |
|---|---|
| تعاونیهای مشمول ماده ۱۳۳ | درآمد مشمول حکم ماده ۱۳۳ میتواند با رعایت شرایط قانونی از نرخ صفر مالیاتی برخوردار شود |
| تعاونیهای متعارف یا تعاونی سهامی عام خارج از معافیت کامل | اصل ماده ۱۰۵ اعمال میشود و درآمد مشمول مالیات ابرازی میتواند از تخفیف تبصره ۶ ماده ۱۰۵ برخوردار شود |
بنابراین نمیتوان یک نرخ ثابت را بدون بررسی نوع تعاونی برای تمام شرکتهای تعاونی اعلام کرد.
نرخ مالیات شرکت های تعاونی چقدر است؟
طبق ماده ۱۰۵ قانون مالیاتهای مستقیم، نرخ عمومی مالیات درآمد اشخاص حقوقی در موارد مشمول این ماده ۲۵ درصد درآمد مشمول مالیات است.
اما تبصره ۶ ماده ۱۰۵ برای شرکتها و اتحادیههای تعاونی متعارف و شرکتهای تعاونی سهامی عام یک امتیاز در نظر گرفته است:
درآمد مشمول مالیات ابرازی این تعاونیها مشمول ۲۵ درصد تخفیف از نرخ ماده ۱۰۵ است.
در نتیجه، اگر فقط همین تخفیف را در نظر بگیریم:
۲۵٪ × ۷۵٪ = ۱۸٫۷۵٪
بنابراین نرخ مؤثر نسبت به درآمد مشمول مالیات ابرازی میتواند ۱۸٫۷۵ درصد باشد؛ البته مشروط به اینکه شرکت واقعاً مشمول تبصره ۶ باشد و معافیت، نرخ صفر یا حکم دیگری برای درآمد مربوط وجود نداشته باشد.
همچنین این تخفیف ناظر به درآمد مشمول مالیات ابرازی است و نمیتوان آن را بدون بررسی به درآمدهای کتمانشده، هزینههای غیرواقعی یا تعدیلاتی که بعداً در رسیدگی مالیاتی شناسایی میشوند تعمیم داد.
متن ماده ۱۰۵ و تبصرههای آن را میتوانید در قانون مالیاتهای مستقیم مشاهده کنید.
مثال محاسبه مالیات یک شرکت تعاونی متعارف
فرض کنیم یک شرکت تعاونی متعارف برای یک سال مالی، پس از اعمال هزینههای قابل قبول و سایر تعدیلات، مبلغ یک میلیارد تومان درآمد مشمول مالیات ابرازی داشته باشد.
اگر شرکت مشمول معافیت دیگری نباشد و شرایط تبصره ۶ ماده ۱۰۵ را داشته باشد، محاسبه ساده به این صورت خواهد بود:
| شرح | مبلغ / نرخ |
|---|---|
| درآمد مشمول مالیات ابرازی | ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| نرخ پایه ماده ۱۰۵ | ۲۵٪ |
| تخفیف تعاونی از نرخ | ۲۵٪ از نرخ ماده ۱۰۵ |
| نرخ مؤثر در این مثال | ۱۸٫۷۵٪ |
| مالیات محاسبهشده | ۱۸۷,۵۰۰,۰۰۰ تومان |
این مثال صرفاً برای توضیح منطق محاسبه است. در پرونده واقعی باید معافیتها، درآمدهای دارای نرخ جداگانه، قوانین بودجه همان سال و سایر احکام قابل اعمال نیز بررسی شوند.
کدام شرکت های تعاونی از مالیات بر درآمد معاف هستند؟
ماده ۱۳۳ قانون مالیاتهای مستقیم برای گروه مشخصی از تعاونیها حکم ویژه دارد.
براساس متن فعلی این ماده، صد درصد درآمد گروههای زیر از مالیات معاف شده است:
- صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی؛
- شرکتهای تعاونی روستایی؛
- شرکتهای تعاونی عشایری؛
- شرکتهای تعاونی کشاورزی؛
- تعاونیهای صیادان؛
- تعاونیهای کارگری؛
- تعاونیهای کارمندی؛
- تعاونیهای دانشجویی؛
- تعاونیهای دانشآموزی؛
- و اتحادیههای آنها.
بنابراین مثلاً نمیتوان صرفاً به دلیل اینکه یک شرکت «تعاونی مسکن» یا «تعاونی مصرف» است، بدون بررسی مقررات مربوط اعلام کرد تمام درآمد آن مشمول معافیت ماده ۱۳۳ است.
معافیت ماده ۱۳۳ به معنی نداشتن تکلیف مالیاتی نیست
این یکی از مهمترین نکات مالیات شرکت های تعاونی است.
ماده ۱۴۶ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم، معافیت ماده ۱۳۳ را در قالب مالیات با نرخ صفر قرار داده و برخورداری از معافیتها و مشوقهای مالیاتی را به انجام تکالیف مقرر مرتبط کرده است.
بهطور کلی ارائه بهموقع اظهارنامه مالیاتی و حسب مورد دفاتر، اسناد و مدارک لازم برای برخورداری از معافیتها و نرخ صفر اهمیت دارد.
بنابراین این تصور اشتباه است:
«شرکت ما معاف است؛ پس لازم نیست اظهارنامه بدهیم.»
حتی ماده ۱۱۰ قانون مالیاتهای مستقیم تصریح میکند که حکم تسلیم اظهارنامه در مورد اشخاص حقوقی در دوران معافیت نیز جاری است.
مهلت ارسال اظهارنامه مالیاتی شرکت تعاونی
شرکت تعاونی یک شخص حقوقی است و تکلیف عمومی اشخاص حقوقی درباره اظهارنامه عملکرد درباره آن نیز اهمیت دارد.
براساس ماده ۱۱۰ قانون مالیاتهای مستقیم، اشخاص حقوقی باید حداکثر تا چهار ماه پس از پایان سال مالیاتی اظهارنامه، ترازنامه و حساب سود و زیان متکی به دفاتر و اسناد و مدارک خود را طبق مقررات ارائه و مالیات متعلق را پرداخت کنند.
برای مثال، اگر سال مالی شرکت تعاونی در پایان اسفند خاتمه پیدا کند، مهلت قانونی معمول اظهارنامه عملکرد آن براساس این حکم تا پایان تیرماه سال بعد خواهد بود؛ مگر اینکه براساس قانون یا تصمیم رسمی، مهلت دیگری اعلام شود.
شرایط استفاده از معافیت مالیاتی شرکت تعاونی
صرف قرار گرفتن نام تعاونی در یکی از گروههای دارای معافیت، برای مدیریت صحیح پرونده مالیاتی کافی نیست.
شرکت باید حداقل این موارد را کنترل کند:
- نوع ثبتی شرکت و اساسنامه با عنوان قانونی مورد استناد تطابق داشته باشد.
- ماهیت فعالیت واقعی شرکت با موضوع معافیت هماهنگ باشد.
- درآمدهای معاف و غیرمعاف در حسابها قابل تفکیک باشند.
- اظهارنامه مالیاتی در مهلت مقرر ارسال شود.
- دفاتر، اسناد و مدارک مالی براساس الزامات مربوط نگهداری شوند.
- درآمدها و هزینهها بهصورت قابل رسیدگی ثبت شوند.
- تکالیف سایر منابع مالیاتی مانند حقوق یا ارزش افزوده حسب مورد انجام شوند.
بنابراین «معافیت مالیاتی» به معنی حذف سیستم حسابداری و مستندسازی نیست؛ اتفاقاً برای اثبات برخورداری از معافیت، وجود اطلاعات مالی قابل اتکا اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آیا شرکت های تعاونی حق تمبر سرمایه پرداخت می کنند؟
در این مورد قانون حکم مشخصی دارد.
ماده ۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم، سهام و سهمالشرکه شرکتهای ایرانی موضوع قانون تجارت را مشمول حق تمبر میداند، اما شرکتهای تعاونی را از این حکم مستثنا کرده است.
در قانون شرکتهای تعاونی نیز ماده ۱۰۸ به معافیت شرکتها و اتحادیههای تعاونی از حق تمبر سهام اشاره دارد.
پس معافیت حق تمبر سرمایه تعاونیها را میتوان بهعنوان یک حکم مشخص از سایر معافیتهای مالیاتی تفکیک کرد.
آیا نقل و انتقال سهام شرکت تعاونی از مالیات معاف است؟
در متن قدیمی این مقاله، معافیت نقل و انتقال سهام تعاونی به ماده ۵۹ قانون مالیاتهای مستقیم نسبت داده شده بود؛ این استناد صحیح نیست.
ماده ۵۹ قانون مالیاتهای مستقیم مربوط به مالیات نقل و انتقال املاک است، نه یک معافیت عمومی برای انتقال سهام شرکتهای تعاونی.
بنابراین در زمان انتقال سهم یا حقوق مالکانه یک تعاونی باید مقررات مربوط به نوع شرکت، نوع سهم، محل معامله و مقررات جاری همان انتقال جداگانه بررسی شود و نباید معافیت را به شکل خودکار فرض کرد.
مالیات بر ارزش افزوده شرکت های تعاونی چگونه است؟
یکی دیگر از اشتباهات رایج این است که تصور شود چون یک شرکت تعاونی است، تمام فروش آن از مالیات بر ارزش افزوده معاف خواهد بود.
چنین قاعده عمومیای وجود ندارد.
در قانون مالیات بر ارزش افزوده، معافیتها عمدتاً براساس نوع کالا یا خدمت تعیین میشوند، نه صرفاً شکل حقوقی فروشنده.
بنابراین یک تعاونی باید بررسی کند کالا یا خدمتی که عرضه میکند:
- مشمول مالیات و عوارض است؛
- در فهرست معافیتهای قانونی قرار دارد؛
- مشمول نرخ یا حکم خاصی است؛
- یا در قالب صادرات یا سایر موارد دارای حکم جداگانه انجام میشود.
برای مثال ممکن است یک تعاونی کشاورزی برخی محصولات مشمول معافیتهای قانونی را عرضه کند؛ اما این موضوع به ماهیت کالا و حکم قانون بستگی دارد و نباید تمام فعالیتهای همان شرکت بهطور خودکار معاف تلقی شوند.
فهرست و قواعد اصلی معافیتها در قانون مالیات بر ارزش افزوده، بهویژه ماده ۹، مشخص شده است.
مالیات حقوق کارکنان شرکت تعاونی
معافیت یا تخفیف مالیات بر درآمد خود شرکت لزوماً به معنی معاف بودن حقوق کارکنان آن نیست.
اگر شرکت تعاونی کارفرما باشد و به کارکنان حقوق و مزایا پرداخت کند، باید تکالیف مربوط به مالیات حقوق را طبق مقررات همان سال انجام دهد.
این فرآیند میتواند شامل:
- ثبت اطلاعات کارکنان؛
- محاسبه حقوق و مزایا؛
- اعمال معافیت و نرخهای مربوط؛
- کسر مالیات متعلق؛
- ارسال فهرست؛
- و پرداخت مالیات در مهلت مقرر
باشد.
مبالغ معافیت و نرخهای مالیات حقوق ممکن است در قوانین بودجه سنواتی تغییر کنند؛ بنابراین برای هر سال باید مقررات همان سال بررسی شود.
آیا شرکت تعاونی مشمول سامانه مودیان است؟
تعاونی بودن شرکت بهتنهایی به معنی خروج آن از تکالیف قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان نیست.
شرکت باید براساس وضعیت پرونده مالیاتی، نوع فعالیت و تکالیف جاری خود بررسی کند که چه الزاماتی درباره صورتحساب الکترونیکی برای آن وجود دارد.
اگر تعاونی مشمول صدور صورتحساب الکترونیکی باشد، اطلاعات فروش باید براساس نوع صورتحساب و الگوی صحیح ثبت و ارسال شود.
یک نرم افزار واسط سامانه مودیان میتواند بسته به امکانات خود فرآیند آمادهسازی، کنترل و ارسال صورتحسابهای الکترونیکی را سادهتر کند؛ اما نرمافزار تعیین نمیکند که یک درآمد معاف است یا شرکت از چه ماده قانونی برخوردار میشود. این موضوع باید براساس مقررات و ماهیت واقعی معامله مشخص شود.
مثال: تعاونی معاف از مالیات درآمد اما مشمول تکالیف دیگر
فرض کنیم یک تعاونی از نظر درآمد فعالیت اصلی خود مشمول حکم ماده ۱۳۳ باشد.
این موضوع الزاماً به این معنا نیست که شرکت هیچ تکلیف مالیاتی دیگری ندارد.
ممکن است شرکت همچنان لازم باشد:
- اظهارنامه عملکرد خود را ارائه کند؛
- اسناد و مدارک مالی را نگهداری کند؛
- مالیات حقوق کارکنان را حسب مورد محاسبه و پرداخت کند؛
- برای معاملات مشمول، تکالیف ارزش افزوده را انجام دهد؛
- و الزامات صورتحساب الکترونیکی را براساس مقررات جاری رعایت کند.
این مثال نشان میدهد که معافیت مالیات بر درآمد با معافیت از تمام تکالیف مالیاتی تفاوت دارد.
جرایم مالیاتی شرکت های تعاونی
شرکت تعاونی مانند سایر اشخاص حقوقی ممکن است در صورت انجام ندادن تکالیف قانونی با جریمه مواجه شود. نوع و مبلغ جریمه به تخلف مربوط بستگی دارد.
جریمه عدم ارسال اظهارنامه مالیاتی
طبق ماده ۱۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم، شخص حقوقی که اظهارنامه مالیاتی را در مهلت مقرر تسلیم نکند، مشمول جریمه غیرقابل بخشودگی معادل ۳۰ درصد مالیات متعلق میشود.
حکم همین ماده درباره درآمدهای کتمانشده در اظهارنامه و هزینههای غیرواقعی نیز جاری است.
جریمه تأخیر در پرداخت مالیات
طبق ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم، پرداخت مالیات پس از موعد مقرر میتواند موجب تعلق جریمهای معادل ۲٫۵ درصد مالیات به ازای هر ماه تأخیر شود.
عدم ارائه دفاتر یا صورت های مالی
براساس ماده ۱۹۳ قانون مالیاتهای مستقیم، مؤدیانی که مکلف به نگهداری دفاتر هستند در صورت عدم تسلیم ترازنامه و حساب سود و زیان یا عدم ارائه دفاتر، حسب مورد مشمول جرایم مقرر در این ماده میشوند.
بنابراین نگهداری اسناد و مدارک تنها برای شرکتهای دارای مالیات پرداختنی اهمیت ندارد؛ شرکتهایی که قصد استفاده از معافیت یا نرخ صفر دارند نیز باید الزامات مربوط را جدی بگیرند.
درآمد کتمان شده چه اثری بر تخفیف مالیاتی تعاونی دارد؟
تخفیف تبصره ۶ ماده ۱۰۵ درباره درآمد مشمول مالیات ابرازی شرکت تعاونی است.
فرض کنید تعاونی در اظهارنامه خود یک میلیارد تومان درآمد مشمول مالیات اعلام کرده اما در رسیدگی، ۲۰۰ میلیون تومان درآمد کتمانشده یا تعدیلات دیگری شناسایی شود.
نمیتوان بدون بررسی، تخفیف مربوط به درآمد ابرازی را به مبلغی که بعداً توسط اداره مالیاتی به درآمد مشمول مالیات اضافه شده تسری داد.
به همین دلیل یکی از مهمترین اقدامات یک شرکت تعاونی، ثبت کامل درآمدها و هزینهها و تطبیق آنها با اظهارنامه است.
چک لیست مالیاتی شرکت تعاونی
برای کنترل بهتر پرونده، مدیر مالی یا حسابدار شرکت میتواند در طول سال موارد زیر را بررسی کند:
- نوع تعاونی و وضعیت قانونی آن مشخص باشد.
- ماده قانونی معافیت یا تخفیف دقیقاً تعیین شده باشد.
- درآمدهای معاف و مشمول از یکدیگر تفکیک شوند.
- درآمد و هزینهها مستند و قابل رسیدگی ثبت شوند.
- مانده حسابهای فروش، خرید و بانک مغایرتگیری شود.
- اسناد حقوق و مالیات کارکنان کنترل شوند.
- وضعیت ارزش افزوده هر کالا یا خدمت بررسی شود.
- صورتحسابهای الکترونیکی حسب تکالیف شرکت کنترل شوند.
- اظهارنامه عملکرد در موعد مقرر تهیه شود.
- قبل از ارسال اظهارنامه، ارقام آن با دفاتر و صورتهای مالی تطبیق داده شوند.
نرم افزار حسابداری چه نقشی در امور مالیاتی تعاونی دارد؟
مهمترین نقش سیستم مالی در شرکت تعاونی، ایجاد اطلاعات قابل اتکا برای تصمیمگیری و انجام تکالیف مالیاتی است.
یک نرم افزار حسابداری مناسب میتواند بسته به امکانات خود به ثبت و کنترل مواردی مانند درآمد، هزینه، دریافت و پرداخت، طرف حسابها، اسناد حسابداری و تهیه گزارشهای مالی کمک کند.
برای شرکتهای تعاونی، تفکیک صحیح حسابها اهمیت خاصی دارد؛ بهخصوص وقتی شرکت بخشی از درآمدهای معاف و بخشی از درآمدهای مشمول مالیات داشته باشد.
سیستم مالی باید کمک کند مدیر مالی بتواند منشأ هر مبلغ را مشخص و مدارک پشتیبان آن را در زمان رسیدگی ارائه کند.
نرم افزار حسابداری شرکتی برای تعاونی چه امکاناتی باید داشته باشد؟
یک شرکت تعاونی نیز از نظر عملیاتی یک شخص حقوقی دارای حسابها، اعضا، مشتریان، تأمینکنندگان و گزارشهای مالی است. بنابراین بسته به حجم فعالیت، استفاده از نرم افزار حسابداری شرکتی میتواند برای مدیریت ساختاریافتهتر اطلاعات مالی مورد بررسی قرار گیرد.
در زمان انتخاب سیستم، بهتر است امکاناتی مانند موارد زیر بررسی شوند:
- کدینگ مناسب حسابها؛
- تفکیک مراکز هزینه یا فعالیتها؛
- ثبت درآمدهای معاف و مشمول در سرفصلهای جداگانه؛
- کنترل دریافت و پرداخت؛
- مدیریت حساب اعضا و طرف حسابها؛
- تهیه تراز آزمایشی و صورتهای مالی؛
- گزارش گردش حسابها؛
- سطوح دسترسی کاربران؛
- و امکان استخراج اطلاعات موردنیاز حسابدار.
البته هیچ نرمافزاری بهتنهایی تضمین نمیکند که معافیت مالیاتی شرکت پذیرفته شود. صحت کدینگ، اسناد، اظهارنامه و استناد قانونی همچنان باید توسط مسئولان مالی شرکت کنترل شود.
اشتباهات رایج در مالیات شرکت های تعاونی
تصور اینکه تمام تعاونی ها از مالیات معاف هستند
ماده ۱۳۳ گروههای مشخصی را نام برده است. تعاونی بودن شرکت بهتنهایی به معنی معافیت کامل تمام درآمدها نیست.
استفاده از نرخ 25 درصد بدون بررسی تخفیف تعاونی
اگر شرکت مشمول تبصره ۶ ماده ۱۰۵ باشد، باید تخفیف نرخ مربوط به درآمد مشمول مالیات ابرازی بررسی شود.
استفاده از نرخ 18.75 درصد برای تمام تعاونی ها
این هم اشتباه است؛ زیرا برخی تعاونیها ممکن است مشمول ماده ۱۳۳ یا سایر معافیتها باشند و بعضی درآمدها نیز حکم متفاوتی داشته باشند.
ارسال نکردن اظهارنامه به دلیل معاف بودن
برخورداری از معافیتهای مالیاتی مستلزم رعایت تکالیف مربوط است و ماده ۱۱۰ نیز تکلیف اظهارنامه اشخاص حقوقی را در دوران معافیت منتفی نمیکند.
معاف دانستن تمام فروش تعاونی از ارزش افزوده
وضعیت ارزش افزوده عمدتاً براساس نوع کالا و خدمت و احکام قانون تعیین میشود.
استناد به ماده 59 برای معافیت انتقال سهام
ماده ۵۹ مربوط به نقل و انتقال املاک است و مبنای یک معافیت عمومی برای انتقال سهام تعاونی نیست.
ترکیب درآمدهای معاف و مشمول در یک سرفصل
این کار میتواند در زمان تهیه اظهارنامه یا رسیدگی مالیاتی تشخیص درآمدهای مشمول و معاف را دشوار کند.
اعتماد کامل به نرم افزار برای تشخیص معافیت
نرمافزار ابزار ثبت و گزارش است. تشخیص اینکه درآمد مشمول ماده ۱۳۳، ارزش افزوده یا سایر احکام است باید بر مبنای قانون و شرایط واقعی فعالیت انجام شود.
سوالات متداول درباره مالیات شرکت های تعاونی
آیا شرکت های تعاونی مالیات می دهند؟
بله، نمیتوان همه شرکتهای تعاونی را بهصورت عمومی معاف دانست. برخی تعاونیها مشمول معافیتهای خاص مانند ماده ۱۳۳ هستند و برخی دیگر براساس ماده ۱۰۵ و سایر مقررات مشمول مالیات خواهند بود.
نرخ مالیات شرکت تعاونی چند درصد است؟
نرخ عمومی ماده ۱۰۵ برای اشخاص حقوقی ۲۵ درصد است. درآمد مشمول مالیات ابرازی شرکتها و اتحادیههای تعاونی متعارف و شرکتهای تعاونی سهامی عام طبق تبصره ۶ ماده ۱۰۵ مشمول ۲۵ درصد تخفیف از این نرخ است که در حالت ساده به نرخ مؤثر ۱۸٫۷۵ درصد منجر میشود. سایر معافیتها و قوانین خاص باید جداگانه بررسی شوند.
کدام تعاونی ها از مالیات معاف هستند؟
ماده ۱۳۳ از جمله شرکتهای تعاونی روستایی، عشایری، کشاورزی، صیادان، کارگری، کارمندی، دانشجویی و دانشآموزی و اتحادیههای آنها را در حکم مقرر این ماده قرار داده است.
آیا تعاونی مسکن از مالیات معاف است؟
صرف عنوان «تعاونی مسکن» برای اعلام معافیت کامل کافی نیست. نوع درآمد و مقررات حاکم بر فعالیت و معامله باید بررسی شود.
آیا تعاونی تولیدی معاف از مالیات است؟
صرف تولیدی بودن تعاونی به معنی معافیت کامل نیست. ممکن است براساس نوع فعالیت، مجوز و مواد قانونی دیگر مشوق یا معافیتی وجود داشته باشد که باید جداگانه بررسی شود.
آیا شرکت تعاونی باید اظهارنامه مالیاتی بدهد؟
بله. شرکت تعاونی شخص حقوقی است و ماده ۱۱۰ قانون مالیاتهای مستقیم تکلیف اظهارنامه اشخاص حقوقی را حتی در دوران معافیت نیز مطرح کرده است.
مهلت اظهارنامه شرکت تعاونی چه زمانی است؟
قاعده عمومی اشخاص حقوقی حداکثر چهار ماه پس از پایان سال مالیاتی است؛ مگر اینکه برای دوره موردنظر تمدید یا حکم قانونی دیگری اعلام شود.
آیا همه فروش های تعاونی از مالیات ارزش افزوده معاف هستند؟
خیر. معافیت ارزش افزوده عمدتاً به نوع کالا یا خدمت بستگی دارد. باید ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده و سایر احکام مربوط بررسی شوند.
آیا شرکت تعاونی از حق تمبر سرمایه معاف است؟
شرکتهای تعاونی در ماده ۴۸ قانون مالیاتهای مستقیم از حکم حق تمبر سهام و سهمالشرکه مستثنا شدهاند.
جریمه عدم ارسال اظهارنامه شرکت تعاونی چقدر است؟
طبق ماده ۱۹۲، عدم تسلیم اظهارنامه در موعد مقرر برای اشخاص حقوقی مشمول جریمه غیرقابل بخشودگی معادل ۳۰ درصد مالیات متعلق است.
آیا معافیت مالیاتی بدون ارائه دفاتر و مدارک حفظ می شود؟
ماده ۱۴۶ مکرر انجام تکالیفی مانند ارائه بهموقع اظهارنامه و اسناد و مدارک موردنیاز را برای استفاده از نرخ صفر و بسیاری از معافیتها و مشوقها مهم دانسته است. بنابراین مستندسازی نباید به دلیل معافیت کنار گذاشته شود.
آیا مالیات شرکت تعاونی هر سال دقیقاً یکسان است؟
خیر. علاوه بر قانون مالیاتهای مستقیم، قوانین بودجه سنواتی میتوانند سقف، شرایط یا نحوه استفاده از بعضی معافیتها و مشوقهای مالیاتی را تغییر دهند. وضعیت هر سال باید براساس مقررات همان عملکرد بررسی شود.
جمع بندی
مالیات شرکت های تعاونی یک نرخ یا معافیت واحد برای تمام تعاونیها ندارد. اولین قدم این است که مشخص شود شرکت در کدام گروه قانونی قرار دارد و درآمد آن از چه فعالیتی حاصل شده است.
برخی تعاونیهای مشخصشده در ماده ۱۳۳ از حکم نرخ صفر برخوردارند. در مقابل، شرکتها و اتحادیههای تعاونی متعارف و شرکتهای تعاونی سهامی عام میتوانند نسبت به درآمد مشمول مالیات ابرازی خود از تخفیف تبصره ۶ ماده ۱۰۵ استفاده کنند.
در عین حال، معافیت مالیات بر درآمد نباید با معافیت از تمام تکالیف مالیاتی اشتباه گرفته شود. اظهارنامه، اسناد و مدارک، مالیات حقوق، ارزش افزوده و صورتحسابهای الکترونیکی هرکدام قواعد جداگانهای دارند.
برای مدیریت بهتر این فرآیند، مهمترین کار این است که درآمدهای معاف و مشمول از ابتدا در سیستم مالی تفکیک شوند و ارقام اظهارنامه با دفاتر، اسناد و گزارشهای مالی شرکت تطبیق داشته باشند. نرمافزار میتواند این فرآیند را منظمتر کند، اما تصمیم درباره معافیت، نرخ و تکلیف مالیاتی باید براساس قانون و وضعیت واقعی شرکت انجام شود.
همچنین به دلیل تغییر احتمالی مقررات و قوانین بودجه سنواتی، پیش از ارسال اظهارنامه یا استفاده از یک معافیت مهم، آخرین بخشنامهها و اطلاعیههای سازمان امور مالیاتی کشور نیز بررسی شوند.
